ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ: ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ?

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ (Togari cultivation) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಗರಿ ಕೃಷಿ ರೈತರ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ನೀರಾವರಿ ಅಗತ್ಯ, ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಇರುವುದರಿಂದ ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ ಕೃಷಿ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನ, ಬಿತ್ತನೆದಿಂದ ಕೊಯ್ಲು ತನಕದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್, ರೋಗ–ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಲಹೆಗಳುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಇದನ್ನು ಓದಿ: ನಿಪ್ಪಿಂಗ್ ತಂತ್ರ: ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ ಇಳುವರಿ 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು100% ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಸೂತ್ರ!

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ(Importance of Togari Crop)

ತೊಗರಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ (Nitrogen fixation) ಮಾಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ:

  • ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
  • ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ
  • ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆನ್ನು ಜೋಳ, ನವಣೆ, ಎಳ್ಳು, ಹತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಅಥವಾ ಅಂತರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

👉 ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆ – ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚು.

ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಹವಾಮಾನ:

  • ಮಧ್ಯಮ ಮಳೆ
  • ಒಣ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಲು ಹವಾಮಾನ

ಸೂಕ್ತ ಮಣ್ಣು:

  • ನೀರು ನಿಲ್ಲದ, ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿವು ಇರುವ
  • ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು ಅತ್ಯುತ್ತಮ
  • ಅತಿಯಾಗಿ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪಿನ ಮಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು

ತೊಗರಿ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು (High Yielding Varieties)

ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ, ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತಳಿಗಳು:

  • TS-3R
  • BSMR-736
  • GRG-811
  • GRG 152

👉 ಈ ತಳಿಗಳು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಕಾಯಿ ಬಾಳಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.

ಬೀಜ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಬೀಜೋಪಚಾರ

ಬೀಜ ಪ್ರಮಾಣ:

  • ಶುದ್ಧ ಬೆಳೆ: ಎಕರೆಗೆ 4–5 ಕೆಜಿ
  • ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ: ಎಕರೆಗೆ 2.5–3 ಕೆಜಿ

ಬೀಜೋಪಚಾರ (ಅತೀ ಮುಖ್ಯ):

  • ರೈಸೋಬಿಯಂ + PSB + PGPR ಜೀವಾಣು ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು

ಇದರಿಂದ:

  • ಮೊಳಕೆ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
  • ಬೆಳೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತದೆ
  • ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆ 50% ವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ

👉 ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು – ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರ ಇದು.

ಬಿತ್ತನೆ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರ

  • ಸಾಲುಗಳ ಅಂತರ: 90–120 ಸೆಂ.ಮೀ
  • ಗಿಡಗಳ ಅಂತರ: 20–30 ಸೆಂ.ಮೀ
  • ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯ: ಜೂನ್–ಜುಲೈ (ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ)

ಸರಿಯಾದ ಅಂತರದಿಂದ:

  • ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ
  • ರೋಗ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ
  • ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ

ಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ (Fertilizer Management)

ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರ:

  • ಎಕರೆಗೆ 2–4 ಟನ್
  • ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕಂಪೋಸ್ಟ್

ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ (ಶಿಫಾರಸು):

  • ನೈಟ್ರೋಜನ್ – 10 ಕೆಜಿ
  • ಫಾಸ್ಫರಸ್ – 20 ಕೆಜಿ
  • ಪೊಟಾಷ್ – ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಆಧಾರವಾಗಿ

👉 ಜಿಂಕ್ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ.

ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಪ್ರಮುಖ ಕೀಟಗಳು:

  • ಪಾಡ್ ಬೋರರ್
  • ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ಹುಳು
  • ಹೂ ಮತ್ತು ಕಾಯಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೀಟಗಳು

👉 ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಜೀವಾಣು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿ ಬಳಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳು:

  • ವಿಲ್ಟ್ ರೋಗ
  • ಲೀಫ್ ಸ್ಪಾಟ್
  • ಮೋಸಾಯಿಕ್ ರೋಗ

⚠️ ರೋಗ ಬಂದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ.

ವಿಲ್ಟ್ ರೋಗ (Fusarium Wilt)

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

  • ಗಿಡ ಒಣಗುವುದು
  • ಎಲೆಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು
  • ಗಿಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು

ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮ:

  • ರೋಗ ಬಂದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದು ನಾಶ ಮಾಡಬೇಕು
  • ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು

ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಗಳು:

  • ಕಾರ್ಬೆಂಡಾಜಿಂ 50% WP – 1 ಗ್ರಾಂ / ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ
  • ಥೈರಮ್ + ಕಾರ್ಬೆಂಡಾಜಿಂ (ಬೀಜೋಪಚಾರ) – 2 ಗ್ರಾಂ / ಕೆಜಿ ಬೀಜಕ್ಕೆ

👉 ಬಿತ್ತನೆಗೂ ಮುಂಚೆ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಲ್ಟ್ ರೋಗ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಲೀಫ್ ಸ್ಪಾಟ್ ರೋಗ (Leaf Spot)

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

  • ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಕಲೆಗಳು
  • ಎಲೆಗಳು ಉದುರುವುದು
  • ಬೆಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದು

ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಗಳು:

  • ಮ್ಯಾಂಕೋಜೆಬ್ 75% WP – 2 ಗ್ರಾಂ / ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ
  • ಕ್ಲೋರೋಥಾಲೋನಿಲ್ 75% WP – 2 ಗ್ರಾಂ / ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ

👉 10–12 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ 2 ಬಾರಿ ಸಿಂಪಡಣೆ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮೋಸಾಯಿಕ್ ರೋಗ (Mosaic Disease – ವೈರಲ್)

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

  • ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು–ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಲೆಗಳು
  • ಗಿಡ ಕುಗ್ಗುವುದು
  • ಕಾಯಿ ಹಿಡಿಯದೆ ಹೋಗುವುದು

⚠️ ವೈರಸ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ನೇರ ಔಷಧಿ ಇಲ್ಲ

ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮ (ವೆಕ್ಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ):
ಮೋಸಾಯಿಕ್ ಹರಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹುಳು / ಎಫಿಡ್ ಮೂಲಕ.

ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಗಳು:

  • ಇಮಿಡಾಕ್ಲೋಪ್ರಿಡ್ 17.8% SL – 0.3 ಮಿ.ಲೀ / ಲೀಟರ್
  • ಥಿಯಾಮೆಥಾಕ್ಸಾಮ್ 25% WG – 0.25 ಗ್ರಾಂ / ಲೀಟರ್

👉 ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೌಡರಿ ಮಿಲ್ಡ್ಯೂ (Powdery Mildew – ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ)

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

  • ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪುಡಿ ಹೋಲುವ ಪದರ
  • ಎಲೆಗಳು ಒಣಗುವುದು

ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಗಳು:

  • ಹೆಕ್ಸಾಕೋನಾಜೋಲ್ 5% EC – 1 ಮಿ.ಲೀ / ಲೀಟರ್
  • ಸಲ್ಪರ್ 80% WP – 2 ಗ್ರಾಂ / ಲೀಟರ್

ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಲಹೆಗಳು

  • ಒಂದೇ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಬಳಸಬೇಡಿ (Resistance ತಪ್ಪಿಸಲು)
  • ಔಷಧಿ ಸಿಂಪಡಣೆ ಸಂಜೆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ
  • ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣ ತಪ್ಪದೇ ಪಾಲಿಸಬೇಕು
  • ರೋಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (KVK) ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ

ತೊಗರಿ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಳು

  • ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಬಿತ್ತನೆ
  • ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ತಳಿಗಳ ಬಳಕೆ
  • ಬೀಜೋಪಚಾರ ತಪ್ಪದೇ ಮಾಡುವುದು
  • ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು
  • ಹೂ ಮತ್ತು ಕಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸಿಂಪಡಣೆ

👉 ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಎಕರೆಗೆ 8–12 ಕ್ವಿಂಟಲ್ ತೊಗರಿ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ

  • ಕಾಯಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿದಾಗ ಕೊಯ್ಲು
  • ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ ನಂತರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ
  • ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ತೇವಾಂಶ 10–12% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು

ಸಮಾರೋಪ

ತೊಗರಿ ಬೆಳೆ ಕೃಷಿ ಸರಿಯಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಲಾಭದಾಯಕ ಕೃಷಿ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಈ ಬೆಳೆ, ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ.

👉 ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಲಾಭ ಪಡೆಯಿರಿ.

Admin

Recent Posts

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುತ್ತು: ಶೇಂಗಾ ಬೆಳೆಯ ಸೊಬಗು

ಶೇಂಗಾ (Groundnut / Peanut) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಎಣ್ಣೆಬೀಜ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬೆಳೆ…

4 weeks ago

ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆ ಕೃಷಿ: ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ ತಿಳಿದರೆ ಖಚಿತ ಆದಾಯ

ಹತ್ತಿ (Cotton Crop) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನಗದು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆ ಅನೇಕ…

4 weeks ago

ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಕೃಷಿ: ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ, ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು

ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ (Chilli) ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ…

1 month ago

ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆ – ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು

ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿಗಾಗಿ) ಕಬ್ಬು (Sugarcane) ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.…

2 months ago

ಕಡಲೆ ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ: ತಳಿ ಆಯ್ಕೆದಿಂದ ಕೊಯ್ಲುವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ಕಡಲೆ (Kadale / Chickpea) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ…

2 months ago

ಜೋಳ (Jowar) ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ 2025

ಜೋಳ ಅಥವಾ Sorghum/Jowar ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ನೀರು, ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ಬರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ…

3 months ago